|
การตอบปัญหาธรรมะ ทางก้าวหน้า ครั้งแรกเกิดขึ้นพร้อมนิทรรศการ ทางก้าวหน้า ครั้งที่ 1 โดยชมรมพุทธศาสตร์ 6 สถาบัน ได้ร่วมกันจัดขึ้น ณ ศาลาพระเกี้ยว จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2525 ด้วยเล็งเห็นคุณค่า ของธรรมะ มงคลชีวิต 38 ประการ ว่าเป็นธรรมะที่เข้าใจง่าย และมีคุณค่ายิ่งหากนำไปปฏิบัติ
ธรรมะดังกล่าวมิใช่มีประโยชน์เฉพาะนิสิต นักศึกษาเท่านั้น แต่ยังมีคุณค่า ต่อนักเรียนในโรงเรียนขั้นพื้นฐานอีกด้วย จึงเป็นแรงบันดาลใจให้จัดการตอบปัญหาธรรมะ ขึ้นเป็นครั้งแรก โดยรับสมัครเฉพาะโรงเรียนในเขตกรุงเทพมหานคร จำนวน 80 โรงเรียน ทีมละ 2 คน ในครั้งนั้นมีผู้เข้าสอบถึง 191 ทีม รวม 382 คน เป็นปรากฏการณ์ใหม่ ที่ชี้ให้เห็นถึงความสนใจในพระพุทธศาสนาของเยาวชนไทย
|
ในการจัดนิทรรศการครั้งที่ 2 คณะกรรมการฯ ได้ขยายขอบเขตการสอบไป ในระดับมัธยมทั่วประเทศเป็นครั้งแรก ทีมละ 2 คน ซึ่งมีนักเรียนได้ให้ความสนใจเข้า ร่วมสอบถึง 608 ทีม (จำนวน 1,216 คน) จาก 250 โรงเรียนทั่วประเทศ
การตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้า ครั้งที่ 5 พ.ศ. 2529 ได้ยกเลิกการสอบแบบทีมละ 2 คน เป็นการสอบรอบเดียว เพื่อความสะดวกในการจัดห้องสอบ ทั้งนี้ได้มีการเพิ่มรางวัลโล่พระราชทาน เป็น 10 ประเภท เพื่อเปิดโอกาสให้นักเรียนในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค มีโอกาสได้รับโล่พระราชทานมากขึ้น ในปีนั้นมีผู้เข้าสอบทั้ง สิ้น 6,470 คน อนึ่ง ได้มีการสอบระดับนักเรียน ทหาร-ตำรวจ ขึ้นเป็นครั้งแรกด้วย
การตอบปัญหาธรรมะ ทางก้าวหน้า ครั้งที่ 1 - 5 จัดโดยคณะกรรมการชมรมพุทธศาสตร์สถาบันต่างๆ โดยใช้สถานที่สอบเพียงแห่งเดียว คือจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งคณะกรรมการฯ ได้เรียนรู้ปัญหาหลายประการ อาทิ ด้านอาคารสถานที่ การเดินทางของอาจารย์และนักเรียน การต้อนรับ และการคุมสอบ เป็นต้น |
|
ดังนั้นในการตอบปัญหาธรรมะ ทางก้าวหน้า ครั้งที่ 6 เป็นต้นมา คณะกรรมการฯ จึงได้เปลี่ยนแปลงระบบทั้งหมด โดยจัดให้มีการสอบรอบคัดเลือก ณ ศูนย์สอบฯ ทั้งในกรุงเทพฯ 4 ศูนย์สอบ และศูนย์สอบฯ ต่างจังหวัด 6 ศูนย์สอบรวม 10 ศูนย์สอบ ผู้ที่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานจึงจะสามารถสอบรอบชิงชนะเลิศ โดยมอบรางวัลในระหว่างการจัดนิทรรศการ ทางก้าวหน้า ที่ศาลาพระเกี้ยว จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
การตอบปัญหาธรรมะได้ขยายตัวเพิ่มขึ้นเรื่อยมาจนถึงครั้งที่ 10 ได้เพิ่มรางวัล จากเจ้าประคุณสมเด็จพระพุทธชินวงศ์ สำหรับประเภทพิเศษ พระภิกษุ - สามเณร และในปี พ.ศ. 2534 ได้มีการจัดตั้งชมรมพุทธศาสตร์สากลในอุปถัมภ์สมเด็จพระพุทธชินวงศ์ขึ้น เพื่อดำเนินการจัดสอบตอบปัญหาธรรมะ ทางก้าวหน้า ร่วมกับชมรมพุทธศาสตร์สถาบันการศึกษาต่างๆ
การตอบปัญหาธรรมะ ทางก้าวหน้า ครั้งที่ 11 ได้ปรับการสอบจาก 2 รอบ เหลือเพียงรอบเดียว เพื่อสะดวกต่ออาจารย์ และนักเรียนจำนวนมาก ผู้ซึ่งไม่มีงบประมาณเพียงพอในการเดินทางหลาย ๆ ครั้งในแต่ละปี
|
|
ตั้งแต่การตอบปัญหาธรรมะ ทางก้าวหน้า ครั้งที่ 8 เป็นต้นมามีนิสิตจาก คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ใช้ความรู้ที่เรียนมา นำโปรแกรมคอมพิวเตอร์มาใช้ลงทะเบียน และทำคะแนนสอบ ทำให้ทุกอย่างเป็นระบบและถูกต้อง รวดเร็วขึ้น และในครั้งที่ 16 ได้มีการนำกระดาษคอมพิวเตอร์มาใช้ในการสอบทุกประเภทพร้อมกับได้ทำการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ระบบใหม่ เพื่อรองรับการขยายตัวของกิจกรรมดังกล่าวที่ทวีเพิ่มมากขึ้น
การตอบปัญหาธรรมะ ทางก้าวหน้า ครั้งที่ 16 พ.ศ. 2540 มีผู้สนใจสมัครสอบถึง 92,554 คน จาก 655 สถาบันการศึกษาทั่วประเทศ โดยจำนวนนี้เป็นผู้สมัครจาก 5 จังหวัดภาคใต้ถึง 27,000 คน
การตอบปัญหาธรรมะ ทางก้าวหน้า ครั้งที่ 17 พ.ศ. 2541 นับว่าเป็นประวัติศาสตร์ของทางก้าวหน้า ด้วยเพราะมีผู้เข้าร่วมสอบจำนวนถึง 1,350,000 คน จากกว่า 5,000 โรงเรียนทั่วประเทศ มากกว่าครั้งที่ 6 ถึง 13 เท่า สร้างความตื่นตัวให้กับแวดวงการศึกษาเป็นอย่างมาก ด้วยไม่เคยมีการสอบครั้งใดในประเทศ ที่ผู้เข้าร่วมโครงการมากขนาดนี้ ทั้งยังเป็นการสอบตอบปัญหาธรรมะอีกด้วย จึงเป็นการปลุกกระแส ให้เยาวชนยุคใหม่หันมาสนใจธรรมะกันอย่างกว้างขวาง
จำนวนผู้เข้าร่วมโครงการขยายเพิ่มขึ้นเป็นลำดับ จาก 1 ล้านคนเป็น 2 ล้านคนใน การตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้า ครั้งที่ 18 พ.ศ. 2542 เป็น 3 ล้านคน ในครั้งที่ 19 พ.ศ. 2543 และ 4 ล้านคน ในครั้งที่ 20 พ.ศ. 2544 และเข้าสู่หลัก 5 ล้านคนในปัจจุบัน |
โครงการตอบปัญหาธรรมะ ทางก้าวหน้า ได้กลายเป็นโครงการส่งเสริมธรรมะสู่เยาวชนที่ใหญ่ที่สุดในประเทศโครงการหนึ่ง จนเป็นที่การยอมรับอย่างกว้างขวาง ทั้งยังได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานต่างๆ อาทิ คณะกรรมาธิการการศึกษา ศาสนา ศิลปะและ วัฒนธรรม วุฒิสภา, กระทรวงศึกษาธิการ เป็นต้น นอกจากนี้ ยังได้รับการบรรจุให้เป็นหนึ่งในโครงการวัฒนธรรมสันติภาพของ องค์การ การศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) หรือยูเนสโก
สำหรับหนังสืออ้างอิงที่ใช้ในการสอบนั้น ได้มีการพัฒนาเรื่อยมา โดยใช้เนื้อหาที่หลากหลาย และได้มีการปรับเหลือเพียงเนื้อหาที่เกี่ยวกับมงคลชีวิต โดยในช่วงต้นหนังสือดังกล่าวได้มีการแจกแก่นักเรียนทุกคนที่สมัครสอบ แต่เมื่อมีผู้สมัครสอบมากขึ้น จึงมีการแจกหนังสือเป็นธรรมบรรณาการส่วนหนึ่ง ตามอัตราของยอดสมัครของโรงเรียน โดยค่าใช้จ่ายในการพิมพ์หนังสือนั้น ได้รับบริจาคจากท่านผู้มีจิตศรัทธา
การตอบปัญหาธรรมะนี้ จะไม่สามารถสำเร็จลุล่วงไปได้หากไม่ได้รับความเมตตาจากท่านผู้บริหาร หน่วยงาน ที่กรุณาให้ใช้สถานที่ของโรงเรียน และสถานที่ของราชการ เป็นศูนย์สอบฯ และเป็นศูนย์ข้อสอบ รวมทั้งความเมตตาของอาจารย์ประสานงานโรงเรียนต่างๆ ทั่ว ประเทศ , ท่านอาจารย์ ผู้คุมสอบ, นิสิต นักศึกษาจากสถาบันการศึกษาหลายแห่ง ที่สละเวลามาช่วยจัดสอบและ ผู้มีส่วนสนับสนุนทุกท่าน ซึ่งต่างเต็มใจและภูมิใจที่ได้ทำหน้าที่ ร่วมกิจกรรมจรรโลงพระพุทธศาสนา ให้เยาวชนของชาติจะได้เป็นผู้ที่มี ความรู้ คู่คุณธรรม เป็นพลเมืองที่ดีของชาติสืบไป
| 
